Akne Tipleri Nelerdir? Tedavi Yöntemleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Akne, saç köklerinin yağ ve ölü deri hücreleriyle tıkanması sonucu ortaya çıkan bir cilt hastalığıdır. Yüzde, alında, göğüste, sırtta ve omuzlarda görülür. Her akne aynı değildir. Ciltte gördüğünüz lezyonun tipi, hangi tedavinin düşünülebileceğini belirler.
Bu yazıda akne tiplerini, tedavi seçeneklerinin genel mantığını ve dermatoloji uzmanına ne zaman başvurmanız gerektiğini sade bir dille bulacaksınız.
Akne Neden Oluşur?
Mayo Clinic’e göre aknenin dört ana nedeni vardır:
- Fazla yağ (sebum) üretimi
- Yağ ve ölü deri hücreleriyle tıkanan saç kökleri
- Bakteriler
- İltihaplanma
Hormon değişiklikleri, bazı ilaçlar ve stres akneyi tetikleyebilir veya kötüleştirebilir. Stres tek başına akne yapmaz, ancak akneniz varsa artırabilir. Çikolata ve yağlı yiyeceklerin etkisinin az olduğu, cildin kirli olmasının da aknenin nedeni olmadığı belirtilir. Cildi sert ovmak ve sert sabunlarla temizlemek ise aknenizi kötüleştirebilir.
Akne Tipleri Nelerdir?
Mayo Clinic ve NHS, akne lezyonlarını şu başlıklar altında tanımlar. Aynı kişide birden fazla tip bir arada görülebilir.
- Beyaz noktalar (komedon): Kapalı, tıkalı gözeneklerdir. Ten renginde küçük kabarıklıklar olarak görülür.
- Siyah noktalar: Açık, tıkalı gözeneklerdir. Kir gibi görünebilir, ancak gözenek yağ ve bakteriyle tıkanmıştır ve havayla temas edince koyulaşır.
- Papüller: Kırmızı, hassas, kabarık sivilcelerdir.
- Püstüller: Ucunda irin bulunan papüllerdir.
- Nodüller: Deride, büyük, sert ve ağrılı yumrulardır.
- Kistik lezyonlar: Deri altında, ağrılı ve irin dolu yumrulardır. Mayo Clinic bunu aknenin en ağır biçimi olarak tanımlar.
Koyu tenlerde papüller kahverengi veya mor görünebilir. Koyu cilt tiplerinde akne sonrası iz ve renk değişikliği riski daha yüksektir.
Akne Tedavisinde Genel Yaklaşım
Tedavi, akne tipine ve yaygınlığına göre planlanır. Aşağıdaki başlıklar genel bilgidir. Size uygun tedaviyi muayene sonrası doktorunuz belirler.
Hafif akne: evde bakım ve eczaneden alınabilen ürünler
NHS’in önerileri şunlardır:
- Cildinizi günde iki kez nazik bir temizleyiciyle yıkayın.
- Makyajı gün sonunda temizleyin.
- Gözenek tıkamayan (non-komedojenik) ürünleri tercih edin.
- Salisilik asit veya benzoil peroksit içeren cilt ürünlerini deneyebilirsiniz. Eczacınıza danışabilirsiniz.
- Sivilceleri sıkmayın ve cildi sert ovmayın. Bunlar iz bırakabilir ve aknenin kötüleşmesine yol açabilir.
Orta ve ağır akne: reçeteli tedaviler
NHS’e göre doktor, cilde sürülen retinoidler veya antibiyotikler yazabilir. Bazı hastalarda ağızdan alınan antibiyotikler, hormon düzeyini düzenlemeye yönelik tedaviler veya izotretinoin gündeme gelebilir. Bu ilaçların her biri farklı bir riske ve takip gerekliliğine sahiptir. Bu nedenle yalnızca doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), ağır aknenin mağazadan alınan ürünlerle temizlenemediğini belirtir. Kist ve nodüllerin evde boşaltılmaya çalışılmaması da önemli bir uyarıdır, çünkü enfeksiyon riski yüksektir. Tedavinin etkisi için zaman tanımak gerekir. AAD, iyileşmeyi görmek için iki üç ay beklenebileceğini söyler.
Akne izleri için
Akne düzeldikten sonra ciltte çukurluk, kalıcı iz veya renk değişikliği kalabilir. İz tedavisi, akne aktif olduğu dönemdeki tedaviden ayrı planlanır. Kullanılabilecek yöntemleri akne izi tedavisi sayfamızda ve lazer seçeneklerini ise hangi lazer hangi cilt probleminde yazımızda bulabilirsiniz. Lazer ve cihaz uygulamaları için lazer sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
NHS’e göre şu durumlarda sağlık profesyoneline başvurmanız önerilir:
- Kendi başınıza denediğiniz tedavilerle akneniz düzelmiyorsa
- Çok sayıda sivilceniz varsa veya sivilceler derin, ağrılı ya da iz bırakıyorsa
- Ciltte sıcak, şiş ve kırmızı bölgeler gibi enfeksiyon belirtileri varsa
- Akne ruh halinizi etkiliyorsa
Mayo Clinic, yaşça büyük kişilerde aniden başlayan ağır aknenin altta yatan bir hastalığın işareti olabileceğini de belirtir. Erken başlanan tedavi, iz ve duygusal yük riskini azaltır.
Sık Sorulan Sorular
Akneyi sıkmak neden önerilmez?
Sıkmak iltihabı derine itebilir, iz bırakabilir ve enfeksiyon riskini artırır. NHS de sivilceleri sıkmamayı öneriyor.
Akne yalnızca ergenlikte mi görülür?
Hayır. Ergenlikte daha sık görülür, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Birçok kadında hormonal dalgalanmalara bağlı olarak yetişkinlikte de sürebilir.
Akne tedavisi ne kadar sürede etki eder?
Etki süresi kişiye ve tedaviye göre değişir. AAD, tedaviye zaman tanınması gerektiğini belirtir. Düzelme sonrasında da bakım tedavisine ihtiyaç olabilir.
Randevu Almak İster misiniz?
Akne tipinizi ve size uygun tedavi seçeneklerini muayenede birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Cilt yaşlanmasıyla ilgilenenler için cilt yaşlanması yazımız da faydalı olabilir.